Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Preambuła

Rozdział III. Źródła prawa

Art. 91Ratyfikowana umowa i je pozycja w systemie prawa

1. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. 2. Umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. 3. Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Komentarz
Przykład
Brak zastosowania
Dowody za
Dowody przeciw
1) Artykuł podkreśla, że ratyfikowane umowy międzynarodowe mają bezpośrednie zastosowanie w polskim prawie, co wzmacnia pozycję prawa międzynarodowego w polskim systemie prawnym. W przypadku konfliktu z ustawą, umowa ma pierwszeństwo, co zapewnia stabilność i przewidywalność w stosunkach międzynarodowych.
Polska ratyfikowała Konwencję o prawach dziecka. Po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, przepisy konwencji mają bezpośrednie zastosowanie w polskim prawie, a w przypadku konfliktu z krajowymi ustawami, konwencja ma pierwszeństwo w ochronie praw dzieci.
Oto pięć realistycznych dowodów, które mogą zostać wykorzystane w celu wykazania zasadności zastosowania ratyfikowanej umowy międzynarodowej w konkretnej sprawie cywilnej lub karnej:

1. **Kopie dokumentów ratyfikacyjnych** – Przedstawienie oryginalnych lub poświadczonych kopii dokumentów potwierdzających ratyfikację umowy międzynarodowej przez Rzeczpospolitą Polską, w tym Dziennika Ustaw, w którym umowa została ogłoszona. Tego rodzaju dokumenty dowodzą, że umowa stanowi część krajowego porządku prawnego i została wprowadzona w życie.

2. **Analiza prawna dotycząca kolizji przepisów** – Sporządzenie opinii prawnej przez eksperta w dziedzinie prawa międzynarodowego, wskazującej na konkretne przypadki, w których istnieje kolizja między regulacjami ustawowymi a przepisami umowy międzynarodowej, co może potwierdzić pierwszeństwo umowy w zastosowaniu w danej sprawie.

3. **Świadectwa ekspertów** – Zeznania biegłych specjalistów z zakresu prawa międzynarodowego i krajowego, którzy mogą potwierdzić, że w danej sprawie zastosowanie ma umowa międzynarodowa, a nie krajowe przepisy prawa, ze względu na jej pierwszeństwo w przypadku kolizji.

4. **Przykłady orzecznictwa** – Prezentacja orzeczeń sądowych, w których sądy stosowały przepisy ratyfikowanej umowy międzynarodowej, wskazując jej pierwszeństwo przed krajowymi ustawami. Mogą to być zarówno wyroki sądów powszechnych, jak i wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdzają praktykę stosowania umów międzynarodowych w polskim porządku prawnym.

5. **Dokumentacja dotycząca organizacji międzynarodowej** – Przedstawienie aktów prawnych lub regulacji wewnętrznych organizacji międzynarodowej, której umowa została ratyfikowana przez Polskę, a także dowodów na to, że prawo stanowione przez tę organizację ma pierwszeństwo w przypadku kolizji z krajowymi ustawami, co może wpływać na rozstrzyganie konkretnej sprawy.
Oto pięć dowodów, które mogą zostać wykorzystane w celu wykazania braku zasadności zastosowania przepisu dotyczącego ratyfikowanych umów międzynarodowych w konkretnej sprawie cywilnej lub karnej:

1. **Dokumentacja legislacyjna**: Przedstawienie protokołów z prac legislacyjnych, które wskazują, że ustawa krajowa, z którą ma kolidować umowa międzynarodowa, była uchwalona z zamiarem regulacji określonego obszaru prawa, co może wskazywać na brak sprzeczności z umową międzynarodową.

2. **Ekspertyza prawna**: Opinie prawne ekspertów w dziedzinie prawa międzynarodowego oraz krajowego, które jednoznacznie wskazują, że umowa międzynarodowa w konkretnej sprawie nie ma zastosowania lub jest nieaktualna, np. w wyniku zmiany okoliczności.

3. **Dokumenty sądowe**: Wyciągi z orzecznictwa sądowego, które potwierdzają, że w podobnych sprawach sądy nie zastosowały danej umowy międzynarodowej, co może sugerować jej niewłaściwość w kontekście omawianej sprawy.

4. **Zgłoszenie wniosku o interpretację**: Wniosek o interpretację przepisów prawa do odpowiednich organów (np. Trybunału Konstytucyjnego), który może wykazać, że umowa międzynarodowa nie powinna mieć zastosowania w danej sprawie, co może być poparte argumentacją prawną.

5. **Dowody na brak ratyfikacji**: Dokumenty potwierdzające, że umowa międzynarodowa, na którą powołuje się strona, nie została ratyfikowana w sposób wymagany przez prawo, co wyklucza jej bezpośrednie stosowanie w krajowym porządku prawnym.